Artykuly
Recenzje
Zespoly
Bazar
MP3
Forum
Chat
Linki
 

login:
has│o:
Nowy










Pierwsza lista stron folkowych.

Listinus Toplisten




Folkowe Drogi : Rock


Zwi─ůzki folku z muzyk─ů rockow─ů s─ů do┼Ť─ç oczywiste i nie trzeba wyja┼Ťnia─ç na czym polegaj─ů. Mamy przecie┼╝ gatunek nazywany folkrockiem (cho─ç nie mamy opracowanej jednoznacznej pisowni - st─ůd niekiedy "folk rock" lub "folk-rock"), oraz jego mutacje (cho─çby "rock'n'reel" czy "folk'n'roll"). Cho─ç gatunek ten powsta┼é w Stanach Zjednoczonych, szybko przyj─ů┼é si─Ö na kontynencie europejskim. Za spraw─ů zespo┼é├│w takich jak Fairport Convention czy Albion Band zyska┼é lokalny charakter i koloryt. Wielu artyst├│w rockowych zainteresowa┼éo si─Ö ta muzyk─ů, tworz─ůc now─ů mod─Ö, pocz─ůtkowo na rockowe interpretacje utwor├│w tradycyjnych, p├│┼║niej za┼Ť na ┼Ťwiadome tworzenie muzyki nawi─ůzuj─ůcej do folku. Nie wprowadzam rozr├│┼╝niania na muzyk─Ö pop i rock, gdy┼╝ granice s─ů niekiedy bardzo zatarte.
Jedn─ů z pierwszych postaci rockowego ┼Ťwiatka si─Ögaj─ůc─ů po muzyk─Ö folkow─ů by┼é sam kr├│l rocka - Elvis Presley. Zdarza┼éo mu si─Ö wykonywa─ç, zw┼éaszcza we wczesnych latach kariery estradowej, ameryka┼äskie "folk songs". P├│┼║niejsze lata kr├│la s─ů jednak z naszego punktu widzenia stracone. M├│wi─ůc o wczesnych latach muzyki rockowej warto wspomnie─ç o hicie jakim by┼éa "La Bamba" - rockowa wersja meksyka┼äskiej piosenki ludowej w wykonaniu Richie'go Valensa. W Europie po folk si─Ögn─Öli bardzo wcze┼Ťnie The Beatles. W┼Ťr├│d nagra┼ä zarejestrowanych w etapie poprzedzaj─ůcym debiutancki album "Please Please Me" by┼éa szkocka pie┼Ť┼ä "My Bonnie". Wiele lat p├│┼║niej na p┼éycie "Let It Be" znalaz┼éa si─Ö w formie ┼╝artu przer├│bka liverpoolskiej pie┼Ťni "Maggie May". Jeszcze p├│┼║niej, sam Paul McCartney nagra┼é z towarzyszeniem szkockich dudziarzy kolejny utw├│r. By┼éo to "Mull of Kentyre".
Warto te┼╝ wspomnie─ç o wielkim przeboju The Animals "The House Of The Rising Sun", kt├│ry jest ameryka┼äsk─ů pie┼Ťni─ů folkow─ů. Na gruncie ameryka┼äskim znacz─ůc─ů postaci─ů by┼é rzecz jasna Bob Dylan, jego osi─ůgni─Öcia zar├│wno na gruncie folkowym, jak i rockowym s─ů tak znaczne, ┼╝e mo┼╝na by si─Ö d┼éugo spiera─ç o przynale┼╝no┼Ť─ç artysty do kt├│rego┼Ť z tych nurt├│w. Mo┼╝na powiedzie─ç, ┼╝e dzia┼éaj─ůcy z nim The Band to pocz─ůtek ery folkrocka. Podobnie trudno jest jednoznacznie sklasyfikowa─ç Joan Baez. Wokalistka zaczynaj─ůca od repertuaru tradycyjnego, wykonywanego przy akompaniamencie gitary, niejednokrotnie si─Öga┼éa w p├│┼║niej po rockowy repertuar, cho─ç mo┼╝e nie a┼╝ tak bardzo, jak Bob Dylan.
W latach 70-tych muzyka folkowa bynajmniej nie opu┼Ťci┼éa nurtu rockowego. Ju┼╝ w├│wczas inspiracje muzyk─ů dawn─ů i ludow─ů wykazywa┼é Ritchie Blackmore. Na p┼éytach Deep Purple pojawia┼éy si─Ö miniaturki i motywy ludowe. Cho─çby s┼éynne "Greensleaves". Na scen─Ö wkracza te┼╝ zesp├│┼é Jethro Tull. Zaczarowany flet Andersona nie zawsze musi kojarzy─ç si─Ö z folkiem, ale co najmniej dwa albumy ("Heavy Horses" i "Songs From The Wood") zawieraj─ů ┼Ťwiadome nawi─ůzania do muzyki folkowej.
W Polsce w tym czasie mieli┼Ťmy r├│wnie┼╝ kilka pr├│bek ┼é─ůczenia folka z rockiem. Poza g├│ralsko-rockowymi Skaldami mieli┼Ťmy Grup─Ö Skifflow─ů No To Co (kt├│ra ze skiffle mia┼éa niewiele wsp├│lnego), pr├│buj─ůc─ů swych si┼é w folkrocku i zesp├│┼é Dwa Plus Jeden, kt├│remu najbli┼╝ej chyba do rockowego etapu Fairport Convention. Ten ostatni zesp├│┼é nagra┼é zreszt─ů doskona┼é─ů p┼éyt─Ö (pocz─ůtkowo by┼éa to muzyczna ilustracja do spektaklu TV) "Irlandzki Tancerz". Stare wiersze irlandzkie w przek┼éadzie Ernesta Brylla i Ma┼égorzaty Goraj pos┼éu┼╝y┼éy za baz─Ö do utkania pi─Öknej opowie┼Ťci o Zielonej Wyspie. Jeszcze na p┼éycie "Wyspa Dzieci" pobrzmiewaj─ů niekiedy irlandzkie echa. Ernest Bryll we wsp├│┼épracy z Katarzyn─ů Gartner stworzy┼é te┼╝ przepi─Ökny projekt zatytu┼éowany "Na szkle malowane", w kt├│rym brali udzia┼é niemal wszyscy licz─ůcy si─Ö w├│wczas arty┼Ťci (Niemen, Rodowicz, Trubadurzy, Sipi┼äska i wielu innych). Maryla Rodowicz do dzi┼Ť sw├│j wczesny etap kariery nazywa folkowym, niestety dzisiejszy biesiadny wizerunek artystki psuje w mej opinii magi─Ö tej nazwy. Nie daj B├│g by┼Ťmy otrzymali "Maryle Folkow─ů". Tak┼╝e inne zespo┼éy romansowa┼éy z folkiem: Czerwone Gitary (utw├│r "Hosa-Dyna" na czw├│rce z 1966 roku), Breakout ("P┼éon─ůca stodo┼éa"), Niebiesko-Czarni (utwory inspirowane niekiedy folkiem), czy Czerwono-Czarni z Michajem Burano (kilka uroczych cyga┼äskich melodii). Jak si─Ö wi─Öc okazuje nie byli┼Ťmy a┼╝ takim pustkowiem w dziedzinie muzyki folk.
Nieco inne podej┼Ťcie do mieszania folku z innymi gatunkami zaprezentowa┼é Mike Oldfield. Mimo i┼╝ wcze┼Ťniej wraz z siostr─ů gra┼é tradycyjn─ů muzyk─Ö folkowa, nie mo┼╝na go uzna─ç za muzyka folkowego. Jednak w jego muzyka cz─Östo si─Öga po motywy nie tylko celtyckie, cho─ç ta muzyka wydaje si─Ö by─ç mu najbli┼╝sza. W najs┼éynniejszym "Tubular Bells" grali z nim m.in. The Chieftains, a Maggie Rilley znana jest r├│wnie┼╝ na scenie folkowej. Muzyce celtyckiej jest zreszt─ů po┼Ťwi─Öcony niemal w ca┼éo┼Ťci album "Voyager".
Koniec lat 70-tych to eksplozja punk rocka. Jednak zwi─ůzki tej ┼╝ywio┼éowej muzyki z folkiem zostan─ů om├│wione w osobnym artykule.
R├│wnie┼╝ nurt new romantic nie opar┼é si─Ö muzyce folkowej. Ok┼éadk─Ö p┼éyty "Lament" grupy Ultravox zdobi cromlech, a p┼éyta zawiera gaelick─ů pie┼Ť┼ä. Lider tego zespo┼éu - Midge Ure - na swej solowej p┼éycie "Breathe" da┼é wyraz jeszcze wi─Ökszej fascynacji d┼║wi─Ökami ze ┼Ťwiata Celt├│w.
W latach 80-tych mamy sporo odwołań do muzyki folkowej. Przyczynił się do tego m.in. zespół
Clannad, kt├│rego popularno┼Ť─ç zaczyna si─Ö w pierwszej po┼éowie lat 80. To w┼éa┼Ťnie na ich p┼éycie (album "Macalla") pojawi┼é si─Ö go┼Ťcinnie wokalista U2 - Bono. Jak sam opowiada jecha┼é samochodem, kiedy us┼éysza┼é w radio utw├│r "Theme From The Harry's Game". Anielski g┼éos Maire Brennan sprawi┼é ┼╝e musia┼é zjecha─ç na pobocze do czasu kiedy utw├│r si─Ö nie sko┼äczy┼é. Zauroczenie to zaowocowa┼éo duetem z Maire w piosence "In The Lifetime" na wspomnianej wy┼╝ej p┼éycie. Bono kilkakrotnie jeszcze otar┼é si─Ö o folk, cho─ç U2 zazwyczaj nie jest identyfikowane z tym gatunkiem. Na licznych bootlegach koncertowych zdarza si─Ö czasem utw├│r "Springhill Mining Disaster". Bono wk┼éada w ta pie┼Ť┼ä tyle ekspresji... poza tym to niezwyk┼éa piosenka. Na koncertach zdarza si─Ö te┼╝ ┼╝e Larry Mullen zaczyna ┼Ťpiewa─ç, fanom uda┼éo si─Ö zarejestrowa─ç takie hity jak "The Wild Rover", "Whiskey in the Jar", czy "Dirty Old Town". Ale to tylko bootlegi.
Wracaj─ůc na chwil─Ö do Clannad, na kilku p┼éytach zespo┼éu zagra┼é znany saksofonista Mel Collins, kt├│rego fani muzyki King Crimson na pewno kojarz─ů z karmazynow─ů muzyk─ů.
Coraz wi─Öksza ilo┼Ť─ç wokalist├│w z kr─Ögu muzyki rockowej i popowej si─Öga┼éa po folkowe ┼Ťrodki wyrazu. Niekt├│rzy zdecydowanie jak Bob Geldof, czy The Waterboys, inni mniej, jak Tanita Tikaram (utw├│r "Good Tradition"), czy zesp├│┼é James. Pojawi┼éo si─Ö te┼╝ wielu artyst├│w korzystaj─ůcych z orientalizm├│w, jak cho─çby Ofra Haza. Dzi┼Ť jednak nieliczni tylko ich pami─Ötaj─ů.
Nale┼╝y wspomnie─ç, ┼╝e w tym samym czasie funkcjonowa┼éa ju┼╝ bardzo pr─Ö┼╝na scena folkorockowa z takimi zespo┼éami jak The Pogues czy nieco p├│┼║niej The Levellers, kt├│re to zespo┼éy wchodzi┼éy na listy przeboj├│w konkuruj─ůc z wykonawcami rockowymi.
Osobn─ů spraw─ů jest wsp├│┼épraca z muzykami folkowymi. Takich przyk┼éad├│w r├│wnie┼╝ mamy sporo. Mark Knopfler, jeszcze graj─ůc w Dire Straits nagrywa┼é r├│wnie┼╝ muzyk─Ö do film├│w. Przy ┼Ťcie┼╝ce d┼║wi─Ökowej do filmu "Cal" (dramat osadzony w Irlandii P├│┼énocnej) wsp├│┼épracowa┼é z nim znakomity dudziarz Liam O'Flynn. Naprawd─Ö polecam t─Ö muzyk─Ö. Zreszt─ů Knopfler za┼Ťpiewa┼é go┼Ťcinnie na p┼éycie "Long Black Veil" The Chieftains (w utworze "Lily Of The West"). Zreszt─ů muzycy rzeczonego zespo┼éu wspierali go na solowej p┼éycie zatytu┼éowanej "Golden Heart".
Gdyby zacz─ů─ç wymienia─ç wszystkich wykonawc├│w, kt├│rzy pojawili si─Ö go┼Ťcinnie na p┼éytach The Chieftains, lub kt├│rzy go┼Ťcili ich na swoich albumach, starczy┼éoby materia┼éu na co najmniej jeden taki artyku┼é. Skupiaj─ůc si─Ö tylko na rockowych wykonawcach mo┼╝emy zacz─ů─ç od wspomnianej ju┼╝ p┼éyty "Long Black Veil" - tam uda┼éo si─Ö Chieftainsom zgromadzi─ç najwi─Öcej rockowych gwiazd. Sting ┼Ťpiewaj─ůcy gaelicki refren i angielskie zwrotki w "Mo Ghile Mear" to niebywa┼éy fenomen. Zreszt─ů to ┼Ťwietny utw├│r. Sting and The Chieftains pojawili si─Ö r├│wnie┼╝ na p┼éycie "Tower of Songs - Tribute To Leonard Cohen" (w utworze "Sisters of Mercy"). Ry Cooder (odpowiedzialny ostatnio w du┼╝ej mierze za sukces Buena Vista Social Club) pojawia si─Ö w "Dunmore Lassies", Sinead O'Connor w piosence "He Moved Through the Fair". Ta irlandzka piosenkarka niejednokrotnie wsp├│┼épracowa┼éa z Chieftainsami i robi to nadal (cho─çby p┼éyta "Tears Of Stone" The Chieftains, czy ┼Ťcie┼╝ki d┼║wi─Ökowe takich film├│w jak "Long Journey Home" czy "Michael Collins"), za┼Ť na koncertach wykonuje pi─Ökn─ů irlandzk─ů "rebel song" pt. "Irish Streets & Irish Laws". Wsp├│┼épracowa┼éa r├│wnie┼╝ z Afro Celt Sound System. Najwi─Ökszym zaskoczeniem byli dla mnie: dinozaur rocka, bardzo popularny ostatnio Tom Jones, oraz wokalista The Rolling Stones - Mick Jagger (w "Rocky Road To Dublin" pobrzmiewa s┼éynny riff z "Satisfaction"). Na jednej z solowych p┼éyt tego artysty r├│wnie┼╝ pojawia si─Ö utw├│r folkowy, nie pomn─Ö jednak co to by┼éo. Zapewniam ┼╝e to nie wszyscy arty┼Ťci kolaboruj─ůcy z Chieftainsami.
Wr├│─çmy na chwil─Ö na nasze podw├│rko. Tu muzyka folkrockowa zdaje si─Ö o┼╝ywa─ç, mam nadziej─Ö ┼╝e nie popadnie w stagnacj─Ö, b─ůd┼║ nie wyprodukuje serii wt├│rnych produkt├│w, jak ma to miejsce na scenie muzyki pop. Folkrockowe aran┼╝acje pojawiaj─ů si─Ö na obu cz─Ö┼Ťciach "Taty Kazika" grupy Kult (z reszta zespo┼éowi zdarzy┼éo si─Ö "folkowa─ç" - pos┼éuchajcie cho─çby utworu "R─Öce do g├│ry"). Zar├│wno studyjnie jak i koncertowo bardzo cz─Östo pokazuje swe folkowe oblicze VooVoo. R├│wnie┼╝ Szwagierkolaska mimo ┼╝e jest zespo┼éem folkrockowym sk┼éada si─Ö z muzyk├│w najog├│lniej m├│wi─ůc rockowych. Warto te┼╝ wspomnie─ç o folkowych elementach w piosenkach Anny Marii Jopek, Sixteen, czy te┼╝ p┼éycie "Oj Dana Da" Grzegorza z Ciechowa. Podobnie z dzia┼éalno┼Ťci─ů folkowc├│w z krwi i ko┼Ťci - m├│wi─Ö o Trebuniach-Tutkach - z zespo┼éami i wykonawcami spoza folkowego ┼Ťwiatka. Z kolei barw g├│ralskiego rocka broni zesp├│┼é De Press.

Folkowych wycieczek jest du┼╝o wi─Öcej, na pewno pomin─ů┼éem kilka wa┼╝nych, czekam wi─Öc na uwagi, by─ç mo┼╝e powstanie druga cz─Ö┼Ť─ç artyku┼éu o muzykach rockowych.

Taclem