Artykuly
Recenzje
Zespoly
Bazar
MP3
Forum
Chat
Linki
 

login:
has│o:
Nowy










Pierwsza lista stron folkowych.

Listinus Toplisten




Wywiad: Jerzy Rogacki (Cztery Refy)


Zesp├│┼é Cztery Refy obchodzi w tym roku swoje dwudziestolecie. Z tej okazji, na potrzeby pisma "Szantymaniak" przeprowadzi┼éem wywiad z Jerzym Rogacki, tw├│rc─ů grupy. Zamieszczam go w ca┼éo┼Ťci, bez skr├│t├│w, kt├│rych wymaga┼éa od nas forma papierowa. Zapraszam do lektury (Taclem)


Taclem: Wspomnijmy na chwilę grupę Refpatent. To zespół-legenda, pierwszy na scenie piosenki żeglarskiej. Opowiedz nam nieco o tej grupie.


Jerzy Rogacki: Pocz─ůtkowy sk┼éad Refpatentu, w roku 1973, to: Jerzy Rogacki, Krzysztof Kuza, Piotr Hardy, Henryk J├│┼║wiak, a ju┼╝ od 1975 roku tak┼╝e: Zbigniew Zakrzewski, Grzegorz Szumacher i Joanna Charkiewicz. Refpatent funkcjonowa┼é dzielnie do roku 1980. Ostatni─ů wa┼╝niejsz─ů imprez─ů, na kt├│rej wystapi┼é i zdoby┼é chyba wszystkie mo┼╝liwe nagrody by┼éa II Kopy┼Ť─ç w 1980 roku, w Bia┼éymstoku. Cz┼éonkowie zespo┼éu zaj─Öli si─Ö g┼é├│wnie swoimi sprawami i w wi─Ökszo┼Ťci rozjechali si─Ö w r├│┼╝ne strony ┼Ťwiata.


T: Czy miedzy ko┼äcem dzia┼éalno┼Ťci Refpatentu, a powstaniem Czterech Ref├│w zajmowa┼ée┼Ť si─Ö piosenk─ů morsk─ů?


JR: Owszem, ale troch─Ö inaczej. Wyst─Öpowa┼éem w Krakowie na Shanties `81, gdzie nawet Halinka Stefanowska wr─Öczy┼éa mi nagrod─Ö "Miss obiektywu" i ┼╝yczenia odrefowania zespo┼éu, co kilka lat p├│┼║niej si─Ö spe┼éni┼éo. Oczywi┼Ťcie ca┼éy czas zbiera┼éem r├│zne materia┼éy, a niekt├│re pr├│bowa┼éem "polonizowa─ç". Po rejsach i innych woja┼╝ach nazbiera┼éo si─Ö tego mn├│stwo. Szuka┼éem te┼╝ ludzi do wsp├│┼épracy i zmontowania nowej kapeli. To zaje┼éo jednak par─Ö lat.


T: Minęło już 20 lat od dnia, kiedy po raz pierwszy zapowiedziano na scenie zespół Cztery Refy. Kto grał w tym pierwszym kwartecie?


JR: Na pocz─ůtku 1985 roku by┼é to sk┼éad "eksperymentalny": Jerzy Rogacki, Zbigniew Zakrzewski, Andrzej Potulski, Katarzyna Ros┼éaniec. Od maja 1985 grali w zespole: Jerzy Rogacki, Jerzy Ozaist, Zbigniew Zakrzewski, Dariusz Matuszak, Pawe┼é Jasiak, Joanna P─Ödziwiatr i Wojciech Nowak.


T: Kt├│ra piosenka z repertuaru Ref├│w jest najstarsza?


JR: "Hej ch┼éopcy, czas ju┼╝ wyj┼Ť─ç w morze", napisana w 1973 roku.


T: Jako jedni z pierwszych zacz─Öli┼Ťcie wydawa─ç w┼éasne kasety z pie┼Ťniami morza. Wydali┼Ťcie sze┼Ť─ç kaset w sze┼Ť─ç lat! Sk─ůd w pocz─ůtkowym okresie taka ┼éatwo┼Ť─ç w tworzeniu nowego repertuaru?


JR: W pocz─ůtkowym okresie mieli┼Ťmy "na dzie┼ä dobry" ok. 20-tu piosenek Refpatentu, kt├│re nale┼╝a┼éo tylko od┼Ťwie┼╝y─ç. Materia┼éu, zar├│wno nagra┼ä, jak i nut, ju┼╝ wtedy mieli┼Ťmy na kilka setek utwor├│w. Tempo istotnie by┼éo wtedy spore, chocia┼╝ nigdy nie stawiali┼Ťmy na ilo┼Ť─ç. P├│┼║niej troch─Ö ono spad┼éo m.in. ze wzgl─Ödu na zmiany sk┼éadu oraz na swego rodzaju inercj─Ö i nasycenie w ┼Ťrodowisku. Wielu naszych sympatyk├│w przesta┼éo nad─ů┼╝a─ç, a ju┼╝ wtedy byli┼Ťmy zmuszani do grania tych nieco starszych kawa┼ék├│w, kt├│re w┼éa┼Ťnie stawa┼éy si─Ö popularne.


T: Przez jaki┼Ť czas trudno by┼éo dosta─ç Wasze najstarsze nagrania, dopiero niedawno ukaza┼éa si─Ö p┼éyta "Tak by┼éo", uzupe┼éniaj─ůca t─ů luk─Ö. Co spowodowa┼éo taki stan rzeczy?


JR: U zmierzchu epoki kasetowej by┼éy w obiegu p┼éyty "Folk Tunes, Sea Sons & Shanties" i "Sea Songs, Shanties & Folk Tunes" z okresu 1987-1992, czyli prawie po┼éowa kasetowego repertuaru z tych lat. Przymiarki do tej drugiej po┼éowy trwa┼éy kilka lat ale kolejne pr├│by remasteringu nie satysfakcjonowa┼éy nas. Nagrania pochodz─ůce z r├│┼╝nych sesji i w r├│┼╝nych sk┼éadach by┼éy w wi─Ökszo┼Ťci fatalne technicznie. Do tego jeszcze nale┼╝y doda─ç degradacj─Ö no┼Ťnika. Z kilku utwor├│w musieli┼Ťmy zrezygnowa─ç - za bardzo by odstawa┼éy od reszty. Kilka wesz┼éo troch─Ö "na si┼é─Ö", zadecydowa┼é sentyment i fakt, ┼╝e nie by┼éo zarejestrowanych innych wersji. Taki kompromis w postaci albumu "Tak by┼éo" wypu┼Ťcili┼Ťmy w ko┼äcu w ubieg┼éego roku. Nie jestem z tego ca┼ékiem zadowolony ale z satysfakcj─ů musze odnotowa─ç, ┼╝e ca┼ékiem nie┼║le si─Ö to sprzedaje.


T: Wiem, że pytanie Cię o inspiracje, to sprawa karkołomna, ale powiedz, czy pamiętasz kto Was inspirował w 1985 roku?


JR: Na pewno wiele utwor├│w powsta┼éo pod wp┼éywem nagra┼ä Jima Mageeana i Johnny Collinsa, A. L. Lloyda - to g┼é├│wnie te wielorybnicze. Ale tak┼╝e Clancy Brothers, czy The Spinners. Nazwisk, czy nazw m├│g┼ébym wymieni─ç znacznie wi─Öcej, ale to jeszcze trudniej by┼éoby nazwa─ç inspiracj─ů.
Chcia┼ébym podkre┼Ťli─ç, ┼╝e od samego pocz─ůtku unikali┼Ťmy bezmy┼Ťlnego i przypadkowego kopiowania, staraj─ůc si─Ö po┼║nej utwory w r├│znych wersjach - te dost─Öpne w postaci nagra┼ä ale tak┼╝e i w postaci nutowej. Starali┼Ťmy si─Ö du┼╝o s┼éucha─ç i zachowa─ç klimat i charakter utworu, ale aran┼╝owa─ç i uk┼éada─ç g┼éosy po swojemu. Ostateczna nasza wersja uwzgl─Ödnia┼éa nasze mozliwo┼Ťci wokalne i instrumentalne oraz konkretny zestaw instrumentow jakim dysponowlismy. Do tego dochodzi┼éy oczywi┼Ťcie nasze pomys┼éy i "poprawki". Zdarza┼éo si─Ö, ┼╝e piosenka zawiera┼éa pewne elementy z kilku znanych nam wersji oryginalnych ale zawsze by┼éo to w jakim┼Ť sensie "nasze".


T: "Bitwy morskie" i "Pie┼Ťni wielorybnicze", to swoiste koncept albumy...


JR: W rzeczy samej.


T: Czy jest szansa na kolejny materiał spójny tematycznie?


JR: Na pewno. Takich pomys┼é├│w by┼éo kilka, m in.: ballady rybackie, polskie pie┼Ťni i piosenki ┼╝eglarskie, te ju┼╝ ca┼ékiem zapomniane i dot─ůd niezarejestrowne, instrumentalna muzyka folk. Wierz─Ö, ┼╝e co┼Ť z tego kiedy┼Ť wyjdzie.


T: Wsp├│┼épracowali┼Ťcie z licznymi wykonawcami zza granicy, kt├│rego z nich wspominasz najmilej?


JR: W┼éa┼Ťciwie wszystkich wspominamy mi┼éo i staramy si─Ö utrzymywa─ç z nimi kontakty. O ka┼╝dym z nich mo┼╝na by d┼éugo opowiada─ç. Koniecznie trzeba wspomniec o Kenie Stephensie od kt├│rego nauczyli┼Ťmy si─Ö bardzo du┼╝o. No i o Ianie Woodsie, z kt├│rym wsp├│┼épraca trwa najd┼éu┼╝ej. Mo┼╝emy si─Ö te┼╝ przy okazji pochwali─ç, ┼╝e jako jedni z niewielu ┼Ťpiewali┼Ťmy razem ze Stanem Hugillem. Mia┼éo to miejsce w 1987 roku w Liverpoolu.


T: A która z zagranicznych wojaży najbardziej przypadła Wam do gustu?


JR: Wi─Ökszo┼Ť─ç. Pomijaj─ůc pierwszy wyjazd do Anglii w 1987 roku, kt├│ry by┼é na pewno prze┼éomowym momentem w rozwoju zespo┼éu, to chyba najciekawszy by┼é sze┼Ťciotygodniowy rejs na "Rutkowskim" w 1992 roku, po drodze Holandia, Anglia, Niemcy. Wyjazdy do W┼éoch, USA, czy Norwegii te┼╝ dostarczy┼éy nam wielu niezapomnianych wra┼╝e┼ä.


T: Cztery Refy, to zesp├│┼é trwale kojarzony z tradycyjnymi pie┼Ťniami morza. Chcia┼ébym si─Ö jednak dowiedzie─ç jak Wy sami okre┼Ťlacie swoj─ů muzyk─Ö?


JR: Na has┼éo "szanty" dostaj─Ö wysypki. Je┼╝li mia┼éoby by─ç kr├│tko, to chyba najtrafniej b─Ödzie to oddawa┼é lansowany przez Ciebie termin "maritime folk". Nadmienie, ┼╝e opr├│cz tych "tradycyjnych" pie┼Ťni morza, mamy w reperuarze te┼╝ sporo wsp├│┼éczesnych, no i oczywi┼Ťcie gramy te┼╝ sporo instrumentalnej muzyki folkowej.


T: Cz─Östo s┼éyszy si─Ö ostatnio stwierdzenia, ┼╝e tradycyjne granie, to skansen i trzeba je traktowa─ç tylko jako baz─Ö do w┼éasnej tw├│rczo┼Ťci. Co Ty o tym my┼Ťlisz?


JR: To niew─ůtpliwie solidna podstawa i bez jej znajomo┼Ťci, w tej dziedzinie, nie mo┼╝na zrobi─ç nic warto┼Ťciowego. A tak naprawd─Ö, to chyba ju┼╝ nikt nie gra tradycyjnie... nawet my.
Wbrew pozorom jestem bardzo otwarty na r├│┼╝ne pr├│by uwsp├│┼écze┼Ťniania tradycyjnej muzyki folk. Podobaj─ů mi sie te┼╝ r├│┼╝ne pr├│by ┼é─ůczenia tradycji z ca┼ékiem ┼Ťwie┼╝ymi pomys┼éami, robi─ů tak np. William Pint i Felicia Dale. Uwa┼╝am jednak, ┼╝e ma to wszystko sens dop├│ki jest w tym muzyka, a nie chodzi tylko o zwracanie na siebie uwagi poprzez ┼Ťmia┼ée i "nowatorskie" brzmienia, czy interpretacje. Zbyt drastyczne eksperymenty eliminuj─ů te "dzie┼éa" i ich wykonawc├│w z tej dzia┼éki, kt├│r─ů umownie nazywamy "folkiem" i przenosz─ů do obszaru okre┼Ťlanego jako "muzyka rozrywkowa", czy "pop".


T: Przed laty spor─ů zmian─Ö w brzmieniu zespo┼éu wprowadzi┼é swoim g┼éosem i gitar─ů Maciek ┼üuczak. Dzi┼Ť u boku Ref├│w coraz cz─Ö┼Ťciej pojawia si─Ö on z grup─ů Flash Creep. Jak oceniasz ich muzyk─Ö?


JR: Powiedzia┼ébym, ┼╝e swoim g┼éosem raczej zwr├│ci┼é uwage na inne formy, zw┼éaszcza ballady, kt├│re te┼╝ mieli┼Ťmy w repertuarze od dawna. To, co robi─ů Maciek, Iza i Tomek, jako Flash Creep, to zupe┼énie inna bajka. Jest w tym sporo ┼Ťwie┼╝o┼Ťci i du┼╝o muzyki, a tylko trzy osoby - w tym ┼Ťpiewaj─ůca Iza. Mnie si─Ö to podoba i my┼Ťl─Ö, ┼╝e poka┼╝─ů jeszcze wiele ciekawych utwor├│w.


T: W jakim kierunku b─Öd─ů sz┼éy Cztery Refy, czego mo┼╝emy spodziewa─ç si─Ö po kolejnej p┼éycie i kiedy mo┼╝e si─Ö ona pojawi─ç?


JR: Rewolucji nie przewidujemy. Uroczystego zamkni─Öcia rozdzia┼éu pt. "Pierwsze dwudziestolecie" - te┼╝ nie. Bogatsi o 20 lat doswiadcze┼ä b─Ödziemy nadal robi─ç swoje, gra─ç na akustycznych instrumentach i z umiarem przekonywa─ç, ┼╝e mo┼╝na si─Ö przy tym dobrze bawi─ç. S─ů jeszcze setki utwor├│w, kt├│re chcieliby┼Ťmy opracowa─ç i przybli┼╝y─ç naszej publiczno┼Ťci. My┼Ťl─Ö, ┼╝e jak─ů┼Ť cz─Ö┼Ť─ç na pewno si─Ö uda. Pomys┼é├│w na kolejne p┼éyty jest kilka i to ju┼╝ od dawna, a pojawiaj─ů si─Ö tak┼╝e nowe. Kt├│ry z nich najwcze┼Ťniej ujrzy ┼Ťwiat┼éo dzienne, jescze dok┼éadnie nie wiem. My┼Ťl─Ö, ┼╝e jesieni─ů b─Ödziemy mogli wr├│ci─ç do tego tematu. Wtedy b─Öd─Ö te┼╝ m├│g┼é co┼Ť powiedzie─ç na temat przewidywanych termin├│w.


T. Gdzie mo┼╝na szuka─ç aktualnych wiadomo┼Ťci o zespole Cztery Refy?


JR: Tu bardzo licz─Ö na Ciebie, no i oczywi┼Ťcie na Szantymaniaka. Wrodzona skromno┼Ť─ç nie pozwala mi si─Ö pochwali─ç, ┼╝e np. w marcu 2005 roku liczba odwiedzin na naszych stronach internetowych www.czteryrefy. przekroczy┼éa 10.000 (miesi─Öcznie), a w ci─ůgu ostatnich 12 miesi─Öcy by┼éo to ok. 100.000! Dodam jeszcze, ┼╝e nasza witrynka jest stale rozbudowywana i przewiduj─Ö jeszcze sporo zmian, oczywi┼Ťcie na korzy┼Ť─ç odwiedzaj─ůcych.



Powi▒zane artykuly
    Wykonawca: Cztery Refy
    Recenzja: Cztery Refy - "Folk Tunes, Sea Songs and Shanties"
    Recenzja: Cztery Refy - "Sea Songs, Shanties and Folk Tunes"
    Recenzja: Cztery Refy - "Wszyscy na deck!"