Artykuly
Recenzje
Zespoly
Bazar
MP3
Forum
Chat
Linki
 

login:
has│o:
Nowy










Pierwsza lista stron folkowych.

Listinus Toplisten




Punk-folkowy zawrót głowy (3)


Na┼Ťladowcy i kontynuatorzy.

Popularno┼Ť─ç i rozg┼éos zdobyte przez The Pogues sprawi┼éy ┼╝e wiele grup si─Ögn─Ö┼éo po podobne ┼Ťrodki wyrazu. Nie mo┼╝na co prawda m├│wi─ç o eksplozji punkfolka, ale niew─ůtpliwie Irlandczycy z londy┼äskiego Soho znale┼║li liczne grono na┼Ťladowc├│w. S─ů w┼Ťr├│d nich zar├│wno na┼Ťladowcy bezpo┼Ťredni, kt├│rzy inspiruj─ů si─Ö stylem The Pogues, jak i tacy, dla kt├│rych wyznacznikiem jest jedynie ┼é─ůczenie folku z punkiem.
Do tych pierwszych zaliczy─ç mo┼╝na sporo kapel pubowych, z kt├│rych wi─Ökszo┼Ť─ç nie osi─ůga zbytniej popularno┼Ťci, ograniczaj─ůc si─Ö do przer├│bek tradycyjnych utwor├│w, lub nawet cover├│w The Pogues. S─ů jednak i takie, na kt├│re warto zwr├│ci─ç uwag─Ö.
Istnieje kapela nawi─ůzuj─ůca do Pogues`├│w r├│wnie┼╝ nazw─ů. Nazywa si─Ö The Mahones. The Mahones, to ciekawa grupa, kt├│rej nagrania to mieszanka element├│w znanych z nagra┼ä The Pogues, z w┼éasnymi, cz─Östo bardzo ciekawymi pomys┼éami. Jeden z utwor├│w grupy, zatytu┼éowany "London" zosta┼é zadedykowany Shane`owi. The Mahones maj─ů doskona┼ée wyt┼éumaczenie drobnej wt├│rno┼Ťci wzgl─Ödem stylu The Pogues. Ot├│┼╝ zesp├│┼é powsta┼é w momencie, kiedy jego cz┼éonkowie, zadeklarowani fani The Pogues zauwa┼╝yli ┼╝e ich ulubiona kapela odchodzi coraz bardziej od klimat├│w celtyckich i zaczyna si─Ö inspirowa─ç bardzo odleg┼éymi klimatami. Wida─ç to zw┼éaszcza w utworach takich. jak "Hell`s Ditch", czy "Fiesta". Rzeczywi┼Ťcie The Mahones brzmi jak wcze┼Ťniejsze The Pogues, a ich inspiracje s─ů niew─ůtpliwie celtyckie. S┼éycha─ç to ju┼╝ na pierwszej p┼éycie – "Dragging the Days", oraz na kolejnej – "Rise Again" Jednak ju┼╝ wydany w 1999 roku album "The Hellfire Club Sessions" niesie ze sob─ů muzyk─Ö nieco inn─ů, a na pewno bogatsz─ů. Kontynuacj─ů tej drogi jest ostatni jak dot─ůd album studyjny The Mahones – "Here Comes Lucky". Uwaga! Nie nale┼╝y myli─ç tej kanadyjskiej grupy z niemieck─ů kapel─ůo tej samej nazwie.
Warto na pewno zwr├│ci─ç uwag─Ö na takie "post-poguesowe" zespo┼éy jak Pint O`Guiness, Dust Rhinos, The Greenland Whalefisheries czy kapele niemieckie, czerpi─ůce z The Pogues, lecz id─ůce w┼éasna drog─ů, jak Fiddler`s Green, Waxie`s, czy Paddy Goes To Holyhead. Zw┼éaszcza ta ostatnia kapela zdaje si─Ö zdobywa─ç coraz wi─Öksz─ů popularno┼Ť─ç. Nagra┼éa ju┼╝ kilka p┼éyt i cho─ç w jej aran┼╝acjach znajduj─ů si─Ö te┼╝ elementy muzyki pop, ┼éatwo znale┼║─ç w nich punkowy pazur. Ciekawostk─ů mo┼╝e te┼╝ by─ç fi┼äski Wild Rover, ┼Ťpiewaj─ůcy The Pogues w swym rodzimym j─Özyku, oraz podobnie czyni─ůcy s┼éowe┼äski Belfast Food.
Jak wspomnia┼éem wy┼╝ej jest te┼╝ ca┼éa gama kapel o punkfolkowym brzmieniu, kt├│re nie staraj─ů si─Ö bezpo┼Ťrednio na┼Ťladowa─ç The Pogues. Mo┼╝e si─Ö to wyda─ç dziwne, ale albumem punkfolkowym ochrzczono debiutancki album kanadyjskiego zespo┼éu Spirit of The West. Jest to jednak p┼éyta w du┼╝ej mierze akustyczna i w tym przypadku chodzi raczej o dynamik─Ö i tematyk─Ö utwor├│w. Muzycznie por├│wna─ç ich mo┼╝na z bardziej znanym w naszym kraju zespo┼éem Great Big Sea.
W ┼Ťrodowiskach emigrant├│w irlandzkich i szkockich za Wielk─ů Wod─ů muzyka celtycka te┼╝ jest bardzo popularna. Nic wi─Öc dziwnego ┼╝e i tam m┼éodzi ludzie doszli do tego by ┼é─ůczy─ç punka z folkiem. Powsta┼éo tam sporo ciekawych zespo┼é├│w, takich jak Flogging Molly, The Young Dubliners czy nowojorski Black 47. Muzycy tej ostatniej kapeli ┼é─ůcz─ů ze sob─ů prawie wszystko co przyjdzie im do g┼éowy, np. ci─Ö┼╝kie gitary, hip hopowe wokale i irlandzkie dudy. I wszystko to w jednym utworze.
W┼Ťr├│d tych kapel wyr├│┼╝niaj─ů si─Ö niew─ůtpliwie dwa zespo┼éy graj─ůce najbardziej siarczy┼Ťcie i nie boj─ůce si─Ö zagra─ç po prostu punkowo. Pierwszy z nich to Irlandczycy z Bostonu - Dropkick Murphy`s. Panowie z DM s─ů bosto┼äskimi punkowcami z irlandzkimi korzeniami. Swoje songi o walce i zabawie wy┼Ťpiewuj─ů z wielkim zapa┼éem. S─ů te┼╝ ca┼ékiem sprawni muzycznie, poza siarczystymi gitarami operuj─ů te┼╝ takimi instrumentami jak dudy czy tin whistle. Udowodnili ┼╝e potrafi─ů zagra─ç zar├│wno folkowy utw├│r The Pogues, jak i oi! z repertuaru Cock Sparrer - a b─Ödzie to dalej brzmia┼éo jak Dropkick Murphy`s. Na p┼éycie zespo┼éu - "Sing Loud, Sing Proud" pojawia si─Ö go┼Ťcinnie Shane MacGowan.
Drug─ů kapel─ů, kt├│ra te┼╝ wie do czego s┼éu┼╝─ů elektryczne gitary (i nie jest to zesp├│┼é Kuby Sienkiewicza) jest zesp├│┼é The Real MacKenzies. Muzycy ci maj─ů z kolei szkockie pochodzenie. Charakterystyczne dla ich muzyki s─ů majestatycznie brzmi─ůce dudy graj─ůce razem z gitarami. Wojciech Ossowski w radiowej Tr├│jce prezentowa┼é kiedy┼Ť koncertowe nagrania tej kapeli i z tego co s┼éysza┼éem podoba┼éa si─Ö ona wielu s┼éuchaczom. Na pewno warto zapozna─ç si─Ö ze studyjnym albumem zespo┼éu "The Clash of Tartans".
Niew─ůtpliwie punkowy klimat panuje te┼╝ w nagraniach The Tossers. Zesp├│┼é zaczyna┼é do┼Ť─ç oryginalnie, krocz─ůc w┼éasn─ů ┼Ťcie┼╝k─ů przez punkfolkowy ┼Ťwiatek, kiedy nagle niespodziewanie na przedostatnim albumie "Communication & Conviction" pojawi┼éy si─Ö piosenki bardziej "poguesowe", w tym r├│wnie┼╝ tematy nad kt├│rymi pracowali wcze┼Ťniej The Pogues: "Young Ned Of The Hills", "Maidrin Rua" i "Irish Rover". Muzyka ta wci─ů┼╝ r├│┼╝ni si─Ö od tej prezentowanej przez protoplast├│w punkfolka, ale zapewne spodoba┼éaby si─Ö mi┼éo┼Ťnikom ostrzejszych utwor├│w The Pogues.

Kontynuatorami idei ┼é─ůczenia punka z folkiem jest pochodz─ůca z angielskiego Brighton formacja The Levellers. Niestety w pewnym momencie muzyka tej grupy sk┼éoni┼éa si─Ö raczej w kierunku britpopu ni┼╝ d┼║wi─Ök├│w punk-folkowych. Nale┼╝y jednak przyzna─ç ┼╝e kapela ta mia┼éa spory wp┼éyw na rozw├│j punkfolka i to nie tylko na Wyspach Brytyjskich. Wspominaj─ůc o korzeniach muzycznych (i by─ç mo┼╝e ideowych) The Levellers nie spos├│b pomin─ů─ç zespo┼éy New Model Army i The Waterboys. Ten drugi zw┼éaszcza z okresu fascynacji muzyk─ů celtyck─ů (p┼éyty "Room to Roam" i "The Fisherman`s Blues"). Do pierwszego zespo┼éu nawi─ůzuje ju┼╝ cho─çby nazwa kapeli, zaczerpni─Öta z angielskiej historii. W po┼éowie lat 90-tych m├│wi┼éo si─Ö ┼╝e uczniowie (czyli w┼éa┼Ťnie The Levellers) prze┼Ťcign─Öli swoich mistrz├│w (New Model Army). Ile w tym prawdy - nie wiem, pozostawiam to wi─Öc ocenie s┼éuchaczy.
Pierwsze dwie p┼éyty The Levellers - "Weapon Called The World" i "Levelling The Land" - to folkowa akustyka z punkow─ů energi─ů, mieszanka najwy┼╝szych lot├│w. Pochodz─ů z nich pierwsze hity zespo┼éu, takie jak "Carry Me", czy "One Way". Doskona┼ée wsp├│┼ébrzmienie ostrej niekiedy rytmiki z d┼║wi─Ökiem akustycznych gitar, charakterystycznym "luzackim" wokalem Marka i ┼Ťwietnymi skrzypcami Jona stanowi┼éy doskona┼éy znak rozpoznawczy The Levellers we wczesnych latach istnienia grupy. Zesp├│┼é zyska┼é spore grono zwolennik├│w, a tak┼╝e pr─Ö┼╝nie dzia┼éaj─ůcy fan club, kt├│ry regularnie wydaje bootlegi zespo┼éu, niekiedy znacznie ciekawsze od wydawanych oficjalnie album├│w studyjnych. Nale┼╝─ů do nich cho─çby takie rodzynki jak "Subway Songs" – piosenki wykonywane niemal wy┼é─ůcznie przez Marka (z gitar─ů akustyczn─ů), brzmi─ůce jak demo ewentualnej solowej p┼éyty wokalisty, "Drunk In The Public" i "Too Drunk In The Public" – nagrania z pubowych sesji z towarzyszeniem przyjaciela kapeli Reva Hammera. Mo┼╝na na nich us┼éysze─ç akustyczne wersje utwor├│w, kt├│re na p├│┼║niejszych p┼éytach Levellers├│w nagrane by┼éy przy pomocy gitar elektrycznych i elektroniki.
├ôw elektryczny zwrot w muzyce zespo┼éu nast─ůpi┼é wraz z wydan─ů w 1993 roku p┼éyt─ů "Levellers". To p┼éyta kt├│ra zawiera najmroczniejsz─ů jak dot─ůd muzyk─Ö. Du┼╝o si─Ö na niej dzieje, ale mimo i┼╝ zyska┼éa spor─ů popularno┼Ť─ç nie ma na niej dawnej przebojowo┼Ťci. Jej echa wracaj─ů na p┼éycie "Zeitgeist". Wiele tu elektryczno-akustycznych fragment├│w i muzyka jest taka jaka┼Ť... ┼éadna. Nic dziwnego ┼╝e utw├│r "Hope Str." trafi┼é na list─Ö przeboj├│w MTV. Podobnie by┼éo z przebojem z kolejnej p┼éyty (album "Mouth To Mouth"), utworem "Beautiful Day", kt├│ry sta┼é si─Ö jednym z letnich hit├│w. Niestety poza radosnymi kawa┼ékami, kt├│re znajdowa┼éy si─Ö na singlach, oraz poza kilkoma mi┼éymi balladami zesp├│┼é pod p┼éaszczykiem rozwoju swej formu┼éy zacz─ů┼é grac coraz bardziej popowo, a nawet britpopowo. Szczytem tego nurtu w tw├│rczo┼Ťci zespo┼éu by┼é album "Hallo Pig". Na szcz─Ö┼Ťcie zanosi si─Ö na to, ┼╝e zesp├│┼é powr├│ci┼é do punkfolkowych kompozycji, co s┼éycha─ç ju┼╝ na g┼éycie "Green Blade Rising".
Na szcz─Ö┼Ťcie Levellersi znale┼║li r├│wnie┼╝ swoich kontynuator├│w, s─ů wi─Öc obecnie zespo┼éy punkfolkowe inspiruj─ůce si─Ö wcze┼Ťniejszymi i p├│┼║niejszymi (ale wci─ů┼╝ folkowymi) nagraniami tej kapeli. Osobi┼Ťcie mog─Ö poleci─ç p┼éyty Trick Upon Travellers, zespo┼éu kt├│ry pochodzi z tego samego miasta (Brighton), co The Levellers. Obecnie co prawda zesp├│┼é przechodzi pewne perturbacje i nie wiedz─ů sami czy powinni kontynuowa─ç karier─Ö jako Trick Upon Travellers, czy te┼╝ Trick Upon Travellers 2, lub te┼╝ pod inn─ů nazw─ů. Pozostaje jednak faktem ┼╝e to niez┼éy zesp├│┼é, kt├│rego inspiracje stanowi zar├│wno punk rock, jaki i folk spod znaku The Levellers i... Fairport Convention. W┼éa┼Ťnie do kompozycji Fairport mo┼╝na por├│wna─ç niekt├│re piosenki zespo┼éu, a jednocze┼Ťnie zesp├│┼é zachowuje typowe dla siebie gara┼╝owe brzmienie.

Znakiem wyr├│┼╝niaj─ůcym The Levellers jest maniera wokalna Marka Chadwicka. Musz─Ö przyzna─ç, ┼╝e ├│w charakterystyczny ┼Ťpiew, brzmi─ůcy jakby wokalista ┼Ťpiewa┼é od niechcenia, jakby mu na niczym nie zale┼╝a┼éo, nie od razu potrafi do siebie przekona─ç. Jak si─Ö jednak okazuje trudno znale┼║─ç drugi taki g┼éos o podobnym brzmieniu. Jedyny zesp├│┼é, kt├│ry pos┼éuguje si─Ö podobnym brzmieniem wokali to francuski Louise Attaque. Muzycznie pobrzmiewaj─ů w nim echa zar├│wno The Pogues, jak i Mano Negry.

Kapel graj─ůcych w spos├│b zbli┼╝ony do The Pogues i The Levellers jest niew─ůtpliwie bardzo du┼╝o i trudno by┼éoby je wszystkie wymieni─ç. Na pocz─ůtku 2001 roku powsta┼éa jednak inicjatywa internetowa w postaci web-zina (fanzina internetowego) Shite`n`Onions (www.shitenonions.com) , po┼Ťwi─Öconego irlandzkiej muzyce punkfolkowej i punkowej, a ostatnio r├│wnie┼╝ o kapelach ska. Jakim┼Ť cudem znalaz┼éo si─Ö tam r├│wnie┼╝ miejsce dla Thin Lizzy i Horslips.
Zinowi daleko jeszcze do miana kompendium wiedzy o punk-folku, jednak mo┼╝na w nim poczyta─ç sporo o zespo┼éach, zar├│wno m┼éodych, jak i starszych, s─ů te┼╝ recenzje p┼éyt i koncert├│w, oraz linki do stron internetowych wykonawc├│w. Polecam kontakt z t─ů witryn─ů, jako swoistym uzupe┼énieniem i aktualizacj─ů niniejszego artyku┼éu.

Rafał "Taclem" Chojnacki

Artyku┼é ukaza┼é si─Ö w pi┼Ťmie Gadki z Chatki – 38-39 w roku 2002.
Poprawki i korekta – stycze┼ä 2005.
Na zdj─Öciu: The Levellers